Wyd. P.H.U. GLOBALMED, Warszawa 2011

Książka do pobrania w formacie PDF

Zagrożenia skażeniami chemicznymi
na terenie Warszawy

  1. Recenzja naukowa opracowania

  2. Spis treści

prof. dr hab. n.med A. Buczyński
RECENZJA KSIĄŻKI:
Zagrożenia skażeniami chemicznymi na terenie Warszawy

W przedłożonej mi do recenzji publikacji książkowej autor podjął się opisać ważny problem dotyczący zagrożenia skażeniami chemicznymi na terenie miasta Warszawy. Problemy związane z postępem technicznym i cywilizacyjnym oraz rozwój komunikacji niosą za sobą zwiększone ryzyko wystąpienia nieszczęśliwych zdarzeń losowych, którym może towarzyszyć znaczna liczba ofiar oraz istotne zniszczenie środowiska naturalnego. Jedną z takich sytuacji może być zagrożenie skażenia środkami chemicznymi lub czynnikami biologicznymi (patogeny biologiczne).

Na przełomie ostatnich dwóch dekad obserwujemy coraz więcej takich zjawisk, nie przygotowane do nich społeczeństwo oraz rosnąca gęstość zaludnienia niosą za sobą dodatkowe zagrożenia a znaczne zgromadzenie i zagęszczenie ludności stwarzają możliwość wystąpienia takich zagrożeń. Autor książki opisuje potencjalne zagrożenia jakie mogą wystąpić na terenie miasta Warszawy oraz przedstawia podstawowe problemy związane z udzielaniem pomocy medycznej poszkodowanym.

Przedstawione w pracy procedury i wyposażenie dla medycznych służb ratowniczych mają zastosowanie w zdarzeniach w których występuje duża liczba poszkodowanych w krótkim czasie np. w katastrofach technicznych i naturalnych, czy masowych wypadkach komunikacyjnych.

Opisane przez Autora modele postępowania nadają nowy kierunek w zakresie szkolenia ratowników i konieczność wprowadzania dodatkowego wyposażenia technicznego i medycznego. Modele te mogą być również pomocne przy opracowywaniu planów reagowania kryzysowego na wypadek katastrof i zdarzeń losowych. Prowadzone badania i analizy wykazały, że w przypadku katastrofy i dużej liczby ofiar o skuteczności leczenia bardziej decyduje sprawna organizacja pomocy niż kompetencje dostępnego personelu. Autor w swojej publikacji wykazał, że w nagłych zdarzeniach pierwszoplanową rolę będzie odgrywać sprawny system zarządzania działaniami ratowniczymi.

Przytoczone w książce dane przez Autora wskazują, że czynnikiem decydującym o sprawności działania systemu angażującego w takich wypadkach wiele sił i środków jest przepływ informacji, zarówno w obrębie służb działających na miejscu zdarzenia, jak i pomiędzy nimi, a miejscami koordynującymi i miejscami do których transportowani są poszkodowani.



Autor książki wykazał, że w katastrofach powinny współdziałać ze sobą w sposób idealnie zsynchronizowany służby medyczne, logistyczne Państwowej Straży Pożarnej. Jednolite procedury medyczne stosowane przez PSP i ratownictwie medycznym oraz wzajemne uzupełnianie się sprzętowe znacznie zwiększają skuteczność działań ratowniczych. W przedstawionych w książce zagadnieniach Autor wskazuje na fakt, że brak zrozumienia powoduje występowanie działań chaotycznych i mało efektywnych mimo zaangażowania dużej liczby ludzi i sprzętu ratowniczego. Tak więc podstawą integracji służb ratowniczych są wspólne szkolenia według jednego programu nauczania i kompatybilność sprzętu. Biorąc pod uwagę opisane zasady postępowania ratowniczego w przedstawionej mi do recenzji książce mogą posłużyć do celów dydaktyczno - szkoleniowych dla służb ratowniczych.

Autor w swojej książce porusza bardzo istotne zagrożenia związane z rozwojem przemysłu, który to ściśle koreluje z zagrożeniami związanymi ze stosowaniem środków toksycznych w procesach produkcyjnych a tym samym składowaniem tych substancji, przewozem oraz zabezpieczaniem powstałych odpadów. Przedstawione w książce analizy i symulacje wskazują, że skażenia przemysłowe niosą znaczne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, mogą wystąpić w każdej chwili na skutek awarii urządzeń, katastrof kolejowych czy drogowych a także powietrznych oraz morskich, eksplozji zbiorników lub cystern.

W tekście książki Autor udowadnia że awarie produkcyjne mogą być skutkiem oddziaływania czynników zewnętrznych np. klęsk żywiołowych. Pożary, powodzie, trzęsienia ziemi itp. mogą być przyczyną uszkodzenia obiektów czy urządzeń przemysłowych. Jednakże najczęściej przyczyną katastrof są błędy popełnione przez ludzi do których można zaliczyć np. lekkomyślność, pośpiech, brak odpowiedniej wiedzy lub umiejętności. Każda awaria jest następstwem splotu różnych przyczyn i czynników. Skutki jej zależą od ich rodzaju, zakresu i charakteru oraz konkretnych okoliczności.

Zainteresowanie Autora wyżej wymienionymi zagadnieniami w odniesieniu do m. Warszawy oraz całego kraju wynika z obiektywnej wagi zagadnienia oraz niedostatecznej globalnej wartości naukowej wycinkowych opracowań dotychczasowych - co w ocenie recenzenta jest poglądem słusznym. Również słuszny jest cel długofalowy, za który Autor uznaje wpływ wyników podjętych analiz na poprawę polityki zdrowotnej kraju i regionu. Uważam zatem, że podjęta przez Autora próba naukowego opracowania omawianych zagadnień jest w pełni uzasadniona. Na szczególną uwagę zasługuje szczegółowa analiza kształtowania się prawdopodobieństw przeżycia osób biorących udział w katastrofie.

Dotychczas recenzent nie spotkał się z podobnymi analizami wykonywanymi na obszarze kraju i m. Warszawy.



Należy również podkreślić, że sam temat opracowania książkowego jest szczególnie aktualny w dobie zagrożeń oraz niekorzystnych konsekwencji dla zdrowia publicznego, płynących z tzw. występowania nagłych zdarzeń losowych i katastrof, szczególnie spowodowanych uwolnieniem Środków toksycznych. Przedłożona mi do oceny publikacja obejmuje 264 strony tekstu oraz dokumentację graficzną składającą się z kilkudziesięciu tablic i rycin faktograficznych. W pracy wykorzystano liczne pozycje aktualnego piśmiennictwa krajowego i światowego.

Układ pracy jest typowy, tekst przejrzysty, wywody naukowe oraz ich argumentacja zwięzłe i poprawne.

We wstępie pracy Autor omawia problematykę zagrożeń związanych z występowaniem katastrof ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń spowodowanych uwalnianiem środków toksycznych. Dalsze rozdziały pracy, obszerne ilościowo, rozpoczynają przedstawienie teoretycznych ram zagadnienia związanych z możliwością wystąpienia katastrof na terenie m. Warszawy i okolic. W dalszej kolejności Autor omawia ogólną charakterystykę obszaru m. Warszawy pod względem ukształtowania terenu, warunków hydrologiczno - meteorologicznych, struktury zatrudnienia i urbanistyki, dane demograficzne oraz transport drogowy.

W następnym rozdziale książki charakteryzuje potencjalne zagrożenia dla życia i zdrowia występujące na obszarze m. Warszawy oraz przedstawia analizy statystyczne zagrożeń które miały już wcześniej miejsce na terenie miasta. W dalszych rozdziałach książki Autor analizuje posiadane siły i środki służb ratowniczych m. Warszawy oraz sposoby kierowania oraz zasady współdziałania i koordynowania jednostek systemu ratownictwa medycznego.

Do istotnych osiągnięć przedstawionych w tej części pracy należy zaliczyć opracowanie głównych determinant dotyczących kalkulacji kosztów działania systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego na terenie m. Warszawy, analizuje również podstawowe procedury postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń życia i zdrowia.



Liczne odwołania do rodzimego i światowego piśmiennictwa przedmiotu uprawniają do twierdzenia o solidnym przygotowaniu teoretycznym Autora do analiz już przedstawionych, a także podejmowanych w dalszej części publikacji. Do najważniejszych merytorycznie części opracowania należy zaliczyć rozdziały dotyczące charakterystyki zagrożeń dla życia i zdrowia występujących na terenie m. Warszawy oraz sposoby kierowania i procedury postępowania w przypadku wystąpienia zdarzenia nagłego zagrażającego zdrowiu i życiu mieszkańców m. Warszawy. Bardzo ciekawym merytorycznie rozdziałem jest problematyka dotycząca wprowadzania nowych jednostek systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego oraz kalkulacja kosztów jego działania.

Jako recenzent powierzonej mi do oceny publikacji książkowej uważam, że bardzo duże znaczenie dydaktyczne jak i praktyczne mają rozdziały dotyczące metod i programów treningowych dotyczących ratownictwa medycznego. Przedstawione wyniki badań i analiz w postaci szczegółowo udokumentowanych rycin opatrzonych równie szczegółowymi komentarzami. Całość zawartych informacji w różnych rozdziałach , w szczególności użyte metody , stanowią oryginalny wkład Autora w tę pracę i przyczyniają się do wysokiej oceny wartości recenzowanej publikacji.

W podsumowaniu stwierdzam, że przedłożona do recenzji publikacja stanowi znaczący wkład Autora w reprezentowaną dziedzinę wiedzy. Zamierzone cele publikacji a szczególnie dotyczące praktycznego stosowania w dziedzinie ratownictwa medycznego zostały w pełni osiągnięte. Biorąc pod uwagę wysoką wartość merytoryczną i użyteczną informacji zawartych w publikacji zbiorczej, uważam że nadaje się ona do opublikowania. Żywię przekonanie, że praca uzyska pozytywną ocenę przez osoby pracujące w zawodach medycznych w zakresie medycyny zapobiegawczej , medycyny społecznej ze szczególnym uwzględnieniem epidemiologii i biostatystyki oraz nauk związanych z ratownictwem medycznym ze szczególnym uwzględnieniem zdrowia publicznego.


Spis treści

1.Wstęp
2. Charakterystyka obszaru Warszawy
2.1. Ukształtowanie terenu
2.2. Warunki hydrologiczno-meteorologiczne
2.3. Struktura zatrudnienia i urbanistyka
2.4. Dane demograficzne
2.5. Transport drogowy
3.Charakterystyka potencjalnych zagrożeń dla życia i zdrowia
   występujących na obszarze m.st. Warszawy

3.1. Zagrożenia chemiczne
3.2. Zagrożenia powodziowe i hydrometeorologiczne
3.3. Zagrożenia biologiczne
3.4. Zagrożenia radiacyjne
3.5. Zagrożenia pożarowe
3.6. Zagrożenia komunikacyjne
3.7. Zagrożenia terrorystyczne
3.8. Charakterystyka ważniejszej infrastruktury technicznej
4.Statystyczna analiza zagrożeń, które wystąpiły na obszarze
   m.st. Warszawy

4.1. Przypadki chorobowe powodujące zagrożenie dla życia na
       obszarze m.st. Warszawy
4.2. Interwencje zespołów ratownictwa medycznego
4.3. Hospitalizacje pacjentów w stanach powodujących zagrożenie
      dla życia
4.4. Epidemiologia chorób zakaźnych
5.Posiadane w roku sporządzania planu środki
5.1. Usytuowanie i wyposażenie centrum
      powiadamiania ratunkowego
5.2. Liczba, rodzaj i rozmieszczenie w terenie zespołów ratownictwa medycznego
      z określeniem rejonu operacyjnego dla każdego zespołu
5.3. Liczba, rodzaj i rozmieszczenie w terenie zespołów ratownictwa medycznego
      z określeniem rejonu operacyjnego dla każdego zespołu
5.4. Organizacja łączności alarmowej na terenie m.st. Warszawy
5.5. Liczba, rodzaj i miejsce postoju statków powietrznych
       wykorzystywanych na potrzeby systemu P.R.M.
5.6. Ograniczenia medyczne transportu lotniczego
5.7. Liczba, rodzaj i miejsce stacjonowania oraz wyposażenie w sprzęt
       jednostek współdziałających z systemem P.R.M.
5.8. Sposoby zapewnienia całodobowego dostępu do świadczeń
      lekarskich podstawowej opieki zdrowotnej
6.Sposoby kierowania oraz zasady współdziałania i koordynowania
   jednostek systemu P.R.M
.
7.Nowe jednostki systemu P.R.M.
8.Kalkulacja kosztów działania systemu P.R.M. na terenie
   m.st. Warszawy
9.Procedury postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń
   życia i zdrowia

Procedura 1.Jak zachować się w przed burzą i gradobiciem?
Procedura 3.Jak zachować się w czasie burzy i gradobicia?
Procedura 4.Jak zachować się w czasie w czasie śnieżnej burzy i wielkich mrozów?
Procedura 5.Jak zachować się, jeśli w czasie śnieżnej burzy i wielkich mrozów
                  utknąłeś w drodze?
Procedura 6.Jak zachować się, aby uniknąć powodzi lub ograniczyć jej skutki?
Procedura 7.Jak zachować się, jeśli mieszkasz na terenie, który może zostać zalany?
Procedura 8.Jak zachować się, jeżeli niebezpieczeństwo powodzi staje się realne (cz. I)?
Procedura 9.Jak zachować się, jeżeli niebezpieczeństwo powodzi staje się realne (cz. II)?
Procedura 10.Jak zachować się podczas powodzi
Procedura 11.Jak zachować się podczas porywistych wiatrów (zapobieganie)?
Procedura 12.Jak zachować się podczas silnej wichury?
Procedura 13.Jak zachować się podczas upałów (czynności zapobiegawcze)?
Procedura 14.Czynności ratujące podczas udaru.
Procedura 15.Porażenie prądem elektrycznym (zapobieganie).
Procedura 16.Porażenie prądem elektrycznym (ratowanie, cz. I).
Procedura 17.Porażenie prądem elektrycznym (ratowanie, cz. II).
Procedura 18.Niewypały, niewybuchy (zapobieganie).
Procedura 19.Niewypały, niewybuchy (ratowanie).
Procedura 20.Zagrożenie radiacyjne (zapobieganie).
Procedura 21.Jak zachować się w czasie zagrożenia radiacyjnego (cz. I)?
Procedura 22.Jak zachować się w czasie zagrożenia radiacyjnego (cz. II)?
Procedura 23.Katastrofa budowlana (ratowanie, cz. I).
Procedura 24.Katastrofa budowlana (ratowanie, cz. II).
Procedura 25.Awaria energetyczna (ratowanie, cz. I).
Procedura 26.Awaria energetyczna (ratowanie, cz. II).
Procedura 27.Awaria energetyczna (ratowanie, cz. III).
Procedura 28.Awaria energetyczna (utrzymywanie ciepła).
Procedura 29.Utrata przytomności (ratowanie). 226
Procedura 30.Zatrucia drogą pokarmową (ratowanie, cz. I).
Procedura 31.Zatrucia drogą pokarmową (ratowanie, cz. II).
Procedura 32.Zatrucia drogą oddechową (postępowanie).
Procedura 33.Zatrucia drogą oddechową (postępowanie).
Procedura 34.Użądlenia (zapobieganie).
Procedura 35.Użądlenia (ratowanie).
Procedura 36.Zasady postępowania podczas ewakuacji z obszarów szczególnego ryzyka.
Procedura 37.Zasady postępowania podczas ewakuacji z budynku.
Procedura 38.Terroryzm (zapobieganie, notowanie podejrzanych działań).
Procedura 39.Terroryzm (dobre rady).
Procedura 40.Planowanie na wypadek nagłego zdarzenia dla biznesu.
Procedura 41.Napad z użyciem niebezpiecznego narzędzia (w czasie napadu).
Procedura 42.Napad z użyciem niebezpiecznego narzędzia (po napadzie).
Procedura 43.Napad z bronią (w czasie napadu, cz. I.)
Procedura 44.Napad z bronią (w czasie napadu, cz. II.).
Procedura 45.Napad z bronią (po napadzie).
Procedura 46.Napad z wzięciem zakładnika.
Procedura 47.Napad z wzięciem napastnika (po napadzie).
Procedura 48.Zagrożenie bombowe (informacja o podłożeniu bomby).
Procedura 49.Zagrożenie bombowe  (wykrycie/znalezienie bomby). 
Procedura 50.Jak zachować się, jeżeli nastąpił wybuch bomby.
Procedura 51.Zagrożenie bioterrorystyczne (cz. I).
Procedura 52.Zagrożenie bioterrorystyczne (cz. II).
Procedura 53.Zagrożenie bioterrorystyczne (cz. III, korespondencja i przesyłki).
Procedura 54.Zagrożenie bioterrorystyczne (cz. IV, przesyłki, które należy
                    traktować jako „podejrzane”).
Procedura 55.Jak zachować się podczas działań policyjnych.
Piśmiennictwo
Indeks pojęć i skrótów
Spis rycin
Spis tabel