Wyd. SMKAM w Warszawie, Warszawa 2005

ABC RATOWNIKA

  1. Recenzja naukowa opracowania

  2. Spis treści

dr Witold Kurnatowski - RECENZJA PRACY: ABC RATOWNIKA

Streszczenie

Recenzja poddaje pozytywnej ocenie profesjonalizm opracowania, jego formę i przydatność dla społeczeństwa. Wg recenzenta autor słusznie uważa, że podstawy zasad udzielania pierwszej pomocy powinny być powszechnie znane społeczeństwu polskiemu, gdyż jak wynika z dostępnych statystyk znaczny odsetek zgonów spowodowanych wypadkiem lub nagłym zachorowaniem następuje jeszcze przed przybyciem fachowej pomocy medycznej. Istotnym jest też zwrócenie uwagi, by ratownik przedmedyczny mając na uwadze relacje czasowe posiadł umiejętność szybkiej oceny zaistniałej sytuacji.

Słowa kluczowe: pierwsza pomoc, nagłe wypadki, ratownik przedmedyczny.

Opracowanie dr n. med. Radosława Ziemby p.t. ABC RATOWNIKA (wyd. SMKAM w Warszawie, Warszawa 2005) przedstawione zostało w zwartej formie, w której tytuły rozdziałów ułożone są w logiczną całość, a przedstawiony materiał został bogato zilustrowany.

Jest to omówienie postępowania ratownika przedmedycznego wobec ofiary nieszczęśliwych wypadków lub nagłego zachorowania i w stanach zagrożenia życia z uwzględnieniem najnowszych wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC), Amerykańskiego Towarzystwo Kardiologiczne (AHA) oraz Międzynarodowego Komitetu Łącznikowego do spraw Resuscytacji (ILCOR), które doprowadziło do opublikowania w sierpniu 2000 roku Wytycznych 2000 Resuscytacji Krążeniowo-Oddechowej oraz Doraźnego Postępowania w Zaburzeniach Krążenia”. 

Opiera się o Wytyczne z 2000 Resuscytacji Krążeniowo-Oddechowej oraz Doraźnego Postępowania w Zaburzeniach Krążenia wraz z zaproponowanymi zmianami do rekomendowanych przez ERC, w tym Wytycznych AED, z uwzględnieniem publikacji naukowych w tym zakresie z ostatnich lat.

Autor opracowania słusznie uważa, że podstawy zasad udzielania pierwszej pomocy powinny być powszechnie znane społeczeństwu polskiemu. Z dostępnych statystyk wynika, że znaczny odsetek zgonów spowodowanych wypadkiem lub nagłym zachorowaniem następuje jeszcze przed przybyciem fachowej pomocy medycznej. Często w takich sytuacjach wykonanie przez osoby postronne, a znajdujące się na miejscu zdarzenia - prostych czynności, np. zmiany ułożenia ciała poszkodowanego, udrożnienie dróg oddechowych przez uniesienie żuchwy czy zatamowania krwotoku, może często być zabiegiem ratującym życie.

Autor opracowania zwraca uwagę, że przed przystąpieniem przez ratownika przedmedycznego do udzielania pierwszej pomocy ofierze lub ofiarom wypadku winien on nabyć umiejętność szybkiej oceny zaistniałej sytuacji. Należy w tym celu:

• ustalić przyczynę wypadku oraz ilość rannych,

• stwierdzić, czy osobie (osobom) poszkodowanej nadal zagraża niebezpieczeństwo,

• stwierdzić, czy ratownikowi (osobie udzielającej pierwszej pomocy) również nie grozi niebezpieczeństwo,

• ustalić czy są inne osoby mogące w razie potrzeby pomóc w ratowaniu ofiar wypadku,

• ocenić czy istnieje możliwość wezwania fachowej pomocy medycznej (pogotowie) i pomocy technicznej (straż pożarna, policja, pogotowie gazowe, pogotowie energetyczne).

Autor opracowania zwraca uwagę również na fakt, że w chwili podejmowania akcji ratowniczej w ramach udzielania pierwszej pomocy należy spojrzeć na zegarek - relacje czasowe bowiem prowadzonej akcji mogą mieć bardzo istotne znaczenie dla rodzaju wykonywanych później przez ratowników medycznych czy Pogotowie Ratunkowe czynności, np. co do decyzji o kontynuowaniu lub zaniechaniu dalszej akcji reanimacyjnej.

Czynności podejmowane przez ratownika przedmedycznego (osobę udzielającą pierwszej pomocy) muszą być nie tylko szybkie i zdecydowane, ale również rozważne. Pochopne działania mogą narazić samego ratownika na odniesienie urazu, a tym samym opóźnić udzielenie potrzebującemu pierwszej pomocy (np. porażenie prądem ratownika, jeżeli zbliży się do ofiary bez wyłączenia źródła prądu lub znalezienia odpowiedniego izolatora).

Autor zwraca także uwagę na fakt, że równolegle z oceną sytuacji oraz okoliczności zaistniałego wypadku należy ocenić stan zdrowia poszkodowanego (poszkodowanych):

• czy jest przytomny,

• czy oddycha,

• czy jest wyczuwalne tętno.

Jeżeli ofiara wypadku lub nagłego zachorowania nie oddycha i/lub tętno nie jest wyczuwalne, to należy podjąć akcję reanimacyjną. W dalszej kolejności należy ocenić, czy są:

• zranienia będące powodem krwotoku,

• złamania wymagające unieruchomienia.

Jeżeli na miejscu zdarzenia są inne osoby mogące włączyć się w udzielanie pomocy poszkodowanym, należy pomiędzy nimi rozdzielić poszczególne czynności ratownicze, bowiem w tym samym czasie należy również:

• zabezpieczyć miejsce wypadku np. przez ustawienie trójkąta ostrzegawczego, włączenie świateł, sygnalizację latarką itp.),

• wezwać fachową pomoc medyczną (pogotowie ratunkowe) i ewentualnie policję, straż pożarną,

• dostarczyć apteczkę pierwszej pomocy i/lub nosze — dla przeniesienia poszkodowanego w bezpieczne miejsce (tylko w sytuacjach koniecznych).

Często zaangażowanie osób postronnych lub osób lekko rannych do czynności mających charakter porządkowy lub pielęgnacyjny zapobiega lub zmniejsza możliwość wystąpienia histerycznej reakcji otoczenia oraz paniki.

Opracowanie to oparte jest na przeglądzie współczesnej literatury z zakresu ratownictwa, katastrof oraz stanów zagrożeń życia w wyniku różnego rodzaju urazów, w tym w stanach wychłodzenia (hipotermii) oraz przegrzania (hipertermmi) organizmu. Stanowi próbę częściowego wypełnienia istniejącej dotychczas luki w polskiej literaturze z zakresu podstaw ratownictwa przedmedycznego.

Opracowanie dr n. med. Radosława Ziemby p.t. ABC RATOWNIKA adresowane jest zarówno do studentów medycyny w Polsce, jak i uczestników szkoleń w tym zakresie przeznaczonych dla:

• Straży Miejskiej,

• Pracodawców,

• Strażaków PSP,

• Pracowników służby BHP,

• Nauczycieli PO, Kadry inżynieryjno —technicznej,

• Funkcjonariuszy MSW i A,

• Pracowników administracyjno – biurowych,

• Pracowników służb pracowniczych, • Komendantów zakładowych terenowych formacji obrony cywilnej, • Społecznych inspektorów pracy,

• Osób wykonujących czynności związane z obronnością Państwa,

• Żołnierzy i pracowników cywilnych MON,

• Innych służb ratowniczych zakładów pracy,

• Ratownictwa wodnego i drogowego,

• Rzeczoznawców ds. bhp opiniujących projekty budowlane,

• Uczniów szkół podstawowych, ponadpodstawowych oraz wyższych uczelni, a również dla

• Wykładowców oraz instruktorów BHP.

Przedstawione tu zostały w sposób jasny, przystępny i zrozumiały zarówno podstawowe czynności ratownicze, jak i zachodzące w następstwie urazu zmiany w organizmie ofiary wypadku oraz skutki ogólne. Autor szczegółowo przedstawia nowoczesne zabiegi mające na celu ratowanie życia, jak i postępowania związane ze zwalczaniem skutków urazów.

W rozdziałach omawiających bioterroryzm wymienia: jego rodzaje, istotę oraz skutki, w tym również zadania dla organów państwowych w ich zwalczaniu, jak i rolę ratowników w zaistniałych sytuacjach.

Opracowanie dr n. med. Radosława Ziemby p.t. ABC RATOWNIKA przedstawione w przystępnej formie stanowi wypełnienie utrzymującej się od wielu lat luki w literaturze z tej dziedziny wiedzy oraz jest brakującym elementem w polskiej literaturze obejmującej upowszechnianie podejmowania akcji ratowania życia przez każdego członka społeczeństwa polskiego, niezależnie od stopnia wykształcenia, zajmowanego stanowiska czy miejsca pracy. 


Pierwotna wersja powyższej recenzji dra Witolda KURNATOWSKIEGO ukazała się na łamach kwartalnika Wojskowa Farmacja i Medycyna (TOM I, Nr 1, 2008)


  2. Spis treści


WSTĘP
  NIECO Z HISTORII
  UMIEĆ RATOWAĆ MOŻE I POWINNA KAŻDA OSOBA
  JAK I GDZIE NAUCZYĆ SIĘ RATOWANIA POSZKODOWANYCH?
  STUDIUM MEDYCYNY KATASTROF - OŚRODEK SZKOLENIA
PODSTAWY PRAWNE UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY
ZASADY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY
  CO OKREŚLAMY UDZIELANIEM PIERWSZEJ POMOCY?
  PRZYGOTOWANIE DO UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY W NAGŁYCH WYPADKACH
  SCHEMAT BADANIA
  ZDEJMOWANIE UBRANIA
  WEZWANIE FACHOWEJ POMOCY
  TRANSPORT POSZKODOWANEGO
SPRZĘT UŻYWANY W RATOWNICTWIE I PIERWSZEJ POMOCY
  PRZYGOTOWANIE SPRZĘTU ORAZ RATOWNIKA
  APTECZKA PIERWSZEJ POMOCY
  INNE ŚRODKI UŁATWIAJĄCE RATOWANIE
STRATEGIA WCZESNEGO POSTĘPOWANIA PRZY UDZIELANIU PIERWSZEJ POMOCY
  ZASADY WZYWANIA POMOCY KWALIFIKOWANEJ
  ZABEZPIECZENIE MIEJSCA WYPADKU
PODSTAWY ANATOMII I FIZJOLOGII CZŁOWIEKA
  ZARYS ANATOMII OGÓLNEJ CZŁOWIEKA
  SZKIELET KOSTNY
  UKŁAD MIĘŚNIOWY
  SKÓRA
FIZJOLOGIA CZYNNOŚCI ŻYCIOWYCH
  UKŁAD TRAWIENNY
  UKŁAD ODDECHOWY
  UKŁAD KRĄŻENIA
  UKŁAD MOCZOWO-PŁCIOWY
  UKŁAD NERWOWY
  UKŁAD WYDZIELANIA WEWNĘTRZNEGO
  UKŁAD ZMYSŁÓW
RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO-ODDECHOWA
  NAJWAŻNIEJSZE SĄ PIERWSZE CZTERY MINUTY
  IDEA DZIAŁANIA WEDŁUG SCHEMATU ABC SAFARA
  JAK POSTĘPOWAĆ Z OSOBĄ NIEPRZYTOMNĄ?
  UKŁADANIE NIEPRZYTOMNEGO W POZYCJI BEZPIECZNEJ
  PODEJRZENIE USZKODZENIA KRĘGOSŁUPA
  POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU STWIERDZENIA PRZESZKODY W DROGACH ODDECHOWYCH
  POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU STWIERDZENIA BRAKU KRĄŻENIA
OPATRYWANIE RAN
  JAK POSTĘPOWAĆ W PRZYPADKU ZRANIENIA - ZASADY OGÓLNE
  POSTĘPOWANIE PRZY ZRANIENIACH GŁOWY ORAZ SZYI
  POSTĘPOWANIE PRZY RANACH KLATKI PIERSIOWEJ I BRZUCHA
  POSTĘPOWANIE Z CIAŁEM OBCYM TKWIĄCYM W RANIE
URAZY NARZĄDÓW WEWNĘTRZNYCH
  NIE ZAWSZE OBJAWY KLINICZNE MUSZĄ BYĆ WIDOCZNE
  URAZY GŁOWY I KRĘGOSŁUPA
  URAZY KLATKI PIERSIOWEJ I BRZUCHA
  ZŁAMANIA KOŃCZYN I URAZY STAWÓW
WSTRZĄS, OCHRONA TERMICZNA
  CZYM JEST WSTRZĄS?
  PRZECIWDZIAŁANIE POGŁĘBIANIU SIĘ REAKCJI WSTRZĄSOWEJ
  OCHRONA PRZED WYCHŁODZENIEM
ZABEZPIECZENIE ZŁAMAŃ I ZWICHNIĘĆ KOŃCZYN
  URAZY ŻEBER, MOSTKA I MIEDNICY
OPARZENIA I ODMROŻENIA
  DORAŹNE UDZIELANIE POMOCY W OPARZENIACH
  OPARZENIA SPOWODOWANE SUBSTANCJAMI CHEMICZNYMI
  ODMROŻENIA
  RATOWANIE OSÓB WYCHŁODZONYCH - W HIPOTERMII
  PORAŻENIE PIORUNEM
  DZIAŁANIE SILNYCH PÓL ELEKTROMAGNETYCZNYCH
ZATRUCIA
  ZATRUCIA DROGĄ WZIEWNĄ
  PRZYKŁADY SUBSTANCJI TRUJĄCYCH W NAJBLIŻSZYM OTOCZENIU
  ZATRUCIA DROGĄ KONTAKTOWĄ
  ZATRUCIA DROGĄ POKARMOWĄ
  ZATRUCIA PRZEWLEKŁE
  OŚRODKI INFORMACJI TOKSYKOLOGICZNEJ W POLSCE
STANY NAGŁE W CHOROBACH WEWNĘTRZNYCH
  PROFILAKTYKA I HIGIENA ZDROWIA
  NAPAD PADACZKOWY
  PODEJRZENIE CUKRZYCY
  PODEJRZENIE ZAWAŁU SERCA
  OBJAWY ASTMY
BIOTERRORYZM, JEGO ISTOTA I ZADANIA ORGANÓW PAŃSTWA W ZWALCZANIU JEGO SKUTKÓW
  WSTĘP
  ISTOTA ZJAWISKA
  DETERMINACJA WYNIKAJĄCA Z ISTOTY BIOTERROZMU
  OPIS ZJAWISKA
    Co to jest broń biologiczna?
    Jak dochodzi do zakażenia biologicznego?
    Aspekty etyczno - prawne jako element mobilizujący
    Wąglik jako przykład destrukcji wywołanej chorobą bakteryjną
    Postać skórna wąglika
    Żołądkowo - jelitowa postać wąglika
    Postać ustno-gardłowa
    Jelitowa postać wąglika
    Postać płucna wąglika
    Posocznica wąglikowa

  WSPÓŁCZESNE ZAGROŻENIA ZDROWOTNE ZWIĄZANE
  Z ZASTOSOWANIEM BRONI BIOLOGICZNEJ
  WYKAZ CZYNNIKÓW BIOLOGICZNYCH MOGĄCYCH STANOWIĆ
  ZAGROŻENIE ZAKAŹNE
    PATOGENY LUDZKIE
    PATOGENY ZWIERZĘCE
    PATOGENY ROŚLINNE

  ZADANIA WYBRANYCH INSTYTUCJI PAŃSTWOWYCH W ZAKRESIE
  PRZECIWDZIAŁANIA ZJAWISKU BIOTERRORYZMU
    Państwowy Zakład Higieny
    Wojewódzka Inspekcja Sanitarna
    Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii
    Policja
    Straż Graniczna

  PODZIAŁ NIEBEZPIECZNYCH CZYNNIKÓW BIOLOGICZNYCH
  ZASADY POSTĘPOWANIA - PROWADZENIA ROZMOWY ZE SPRAWCĄ ZAGROŻENIA
  RÓBĄ TERRORU
PODSUMOWANIE
PIŚMIENNICTWO
RECENZJA OPRACOWANIA